Eiwitten en herstel

Eiwitten zijn noodzakelijke bouwstoffen voor je lichaam.
Ze zijn belangrijk voor je huid, je spieren, je afweer en het herstellen van wondjes.

Bij veel huidaandoeningen heeft je lichaam meer eiwitten nodig.
Dat komt doordat:

• de huid sneller beschadigt;
• er vaker ontstekingen zijn;
• herstel extra energie kost.

Ook jeuk, krabben, infecties, pijn of het gebruik van medicijnen kunnen ervoor zorgen dat je lichaam meer eiwitten nodig heeft.

Waarom eiwitten belangrijk zijn bij huidaandoeningen

Eiwitten helpen bij:

• Opbouw en herstel van de huidcellen
  Bijvoorbeeld bij wonden, blaren of schilfering.
• Het remmen of regelen van ontstekingen
  Eiwitten bestaan uit kleine bouwstenen, aminozuren genoemd.
  Deze kunnen helpen bij het maken van stoffen die ontstekingen afremmen.
• De afweer van je lichaam
  Antistoffen (die je beschermen tegen ziekte) bestaan uit eiwitten.
• Spierkracht en conditie
  Dit is extra belangrijk als je minder beweegt door pijn of opvlammingen.
• Het behouden van je gewicht
  Bijvoorbeeld als je weinig eetlust hebt of juist extra energie verbruikt.

Bij veel chronische huidaandoeningen verliest het lichaam meer eiwit door ontsteking of beschadiging van de huid. Daarom is voldoende eiwit via voeding belangrijk.

Wanneer heb je meer eiwitten nodig?

Je lichaam kan extra eiwitten nodig hebben bij:

• Wonden of blaren
  Bijvoorbeeld bij Epidermolysis Bullosa (EB, Vlinderziekte), open eczeem,
  abcessen bij HS, kloofjes bij psoriasis of brandwonden.
• Veel jeuk en krabben
  Krabben veroorzaakt kleine wondjes. Herstel kost eiwit.
• Ontstekingen in het lichaam
  Bijvoorbeeld bij hidradenitis suppurativa (HS), psoriasis, actief eczeem
  of urticaria.
• Herstel na een infectie of operatie
  Je afweersysteem gebruikt dan extra eiwitten.
• Koorts, warmte of slecht slapen
  Je lichaam werkt harder en verbruikt meer energie.
• Ondergewicht of weinig eetlust
  Bijvoorbeeld door pijn, mondproblemen, vermoeidheid of medicijnen.

Hoeveel eiwit heb je nodig? (vuistregel)

• Een volwassene heeft gemiddeld 0,8 gram eiwit per kilo lichaamsgewicht nodig.
• Bij huidproblemen, wonden of ontstekingen kan dit stijgen naar 1,2 tot 1,5 gram per kilo lichaamsgewicht.

Praktisch voorbeeld
Weeg je 70 kilo?

• Bij 0,8 gram per kilo heb je ongeveer 56 gram eiwit per dag nodig.
• Bij 1,2 gram per kilo is dat ongeveer 84 gram eiwit per dag.
• Bij 1,5 gram per kilo is dat ongeveer 105 gram eiwit per dag.

Dit hogere aantal eiwitten is vooral nodig bij wonden, ontstekingen of verhoogde herstelbehoefte, en bij voorkeur in overleg met een arts of diëtist.

Wat zijn goede eiwitbronnen?

Dierlijke eiwitten

• zuivel zoals yoghurt en kwark
• eieren
• kip en kalkoen
• vis (zachte of vette vis is prettig bij slikproblemen)
• mager vlees

Plantaardige eiwitten

• bonen, linzen en kikkererwten
• tofu en tempeh
• noten, pitten en zaden
• volkoren granen

Makkelijk bij weinig energie

Als koken of eten moeite kost, kunnen deze producten helpen:

• verrijkte yoghurt of kwark
• drinkyoghurt of drinkontbijt (liefst zonder suiker)
• zachte vis, zoals zalm, kabeljauw of makreel
• roerei of eiersalade
• smoothies met yoghurt of melk en notenpasta

Over eiwitkwaliteit

• Dierlijke eiwitten bevatten alle noodzakelijke aminozuren (de bouwstenen).
• Plantaardige eiwitten zijn vaak beter voor hart en milieu, maar bevatten soms niet alle aminozuren.

Door combinaties te maken, worden plantaardige eiwitten compleet.
Bijvoorbeeld: peulvruchten + granen (zoals linzen met rijst of hummus met brood).

Eiwitten verdelen over de dag

Je lichaam herstelt beter als je eiwitten spreidt over de dag:

• Ontbijt: yoghurt, kwark, een eitje of noten
• Lunch: hummus, kip, zalm, tofu of bonen
• Avondmaaltijd: vis, peulvruchten of vlees
• Tussendoor: noten, zuivel, snackgroenten met dip
  of een eiwitrijke smoothie

Bij wonden, ontsteking of ondergewicht is het extra helpend om bij elke maaltijd iets met eiwit te nemen.

Wat als eten pijnlijk of lastig is?

Problemen met kauwen of slikken kunnen voorkomen, bijvoorbeeld bij eczeem, lichen planus, infecties of bijwerkingen van medicijnen.

Praktische opties

• zachte, gladde producten zoals kwark, yoghurt, ricotta of huttenkase
• zachte (gestoomde) of gepureerde vis
• roerei of omelet
• smoothies met melk of yoghurt, banaan, havermout en notenpasta
• pap, verrijkt met melkpoeder of eiwitpoeder
  (alleen op advies van een diëtist)

Tips

• eet vaker kleine porties
• vermijd hard, droog, heet of zuur eten wanneer je pijn hebt
• overleg met een diëtist of logopediste als je duidelijk minder gaat eten

 Valkuilen bij eiwitinname

• Te weinig eten door jeuk, pijn of vermoeidheid
  → risico op ondervoeding.
• Alleen plantaardig eten zonder genoeg variatie
  → kans op tekort aan belangrijke aminozuren (bouwstenen).
• Supplementen of shakes gebruiken in plaats van gewone voeding
  → vaak niet nodig en duur.
• Bang zijn voor “te veel eiwit”
  → bij normale voeding is dit zelden een probleem (behalve bij ernstige nierziekte).
• Eiwit geeft snel een vol gevoel
  → sommige mensen eten daardoor te weinig energie (in totaal) en vallen af terwijl dat niet gewenst is.

Wanneer is professionele begeleiding verstandig?

Het is verstandig om hulp te zoeken als:

• je afvalt zonder dat je dat wilt;
• je grote wonden of ernstige ontstekingen hebt;
• kauwen of slikken pijnlijk of moeilijk is;
• je ondergewicht hebt of sterk wisselt in gewicht;
• je medicijnen gebruikt die invloed hebben op eetlust of spijsvertering.

Een diëtist kan:

• je eiwitbehoefte precies berekenen;
• helpen met een haalbaar dagmenu dat bij jou past;
• samen met jou kijken of bepaalde voeding klachten uitlokt;
• met je verkennen welke voedingspatronen bij jou passen, zoals meer plantaardig, mediterraan of minder bewerkt eten.