Gewoontegedrag bij stress

Gewoontegedrag bij stress: krabben, vermijden en doorgaan 

Bij stress reageert niet alleen je hoofd en je lichaam, maar ook je gedrag. 
Veel van dat gedrag gebeurt automatisch, zonder dat je er bewust voor kiest. 

Bij mensen met een huidaandoening zie je dit vaak terug in: 

• krabben of wrijven; 

• situaties of activiteiten vermijden; 

• doorgaan, terwijl je eigenlijk rust nodig hebt. 

Deze reacties zijn begrijpelijk. Ze kunnen op korte termijn helpen, maar op langere termijn kunnen ze huidklachten en vermoeidheid in stand houden. 

Krabben als automatische reactie 

Bij huidaandoeningen met jeuk, zoals eczeem, urticaria en lichen sclerosus, kan krabben een gewoonte worden. Bij stress gebeurt dit vaak sneller en vaker. 

Veel mensen merken dat zij: 

• krabben zonder het te merken; 

• vooral krabben bij spanning, verveling of vermoeidheid; 

• krabben om onrust kwijt te raken. 

Krabben geeft vaak even opluchting. 
Maar het kan de huid beschadigen en ontsteking verergeren. Daardoor komt de jeuk later vaak sterker terug. Zo kan krabben onderdeel worden van een vast patroon bij stress. 

Vermijden om klachten te voorkomen 

Sommige mensen gaan situaties vermijden om klachten te voorkomen of om reacties van anderen uit de weg te gaan. 

Bijvoorbeeld: 

• niet meer sporten vanwege zweten of wrijving (bij HS, eczeem of psoriasis); 

• geen intiem contact uit angst voor pijn of schaamte (bij lichen sclerosus of HS); 

• sociale activiteiten afzeggen vanwege vermoeidheid, wondzorg, geur of onzekerheid; 

• kleding aanpassen om plekken te verbergen. 

Vermijden kan op korte termijn rust geven. 
Maar op langere termijn kan het leiden tot: 

• minder beweging; 

• minder sociale contacten; 

• meer somberheid; 

• het gevoel dat je wereld kleiner wordt.

Doorgaan terwijl je eigenlijk moet stoppen 

Veel mensen met een chronische huidaandoening zijn gewend om door te zetten. 

Bijvoorbeeld: 

• blijven werken ondanks pijn of slechte nachten; 

• wondzorg uitstellen omdat het te veel voelt; 

• rustmomenten overslaan; 

• eigen grenzen negeren. 

Dit komt vaak voort uit: 

• verantwoordelijkheidsgevoel; 

• angst om anderen teleur te stellen; 

• niet willen “zeuren”; 

• gewend zijn geraakt aan klachten. 

Maar doorgaan kan de stress verhogen en het lichaam verder uitputten. 

Wat werkt vaak bij dit soort gewoontegedrag? 

Het doel is niet om alles tegelijk te veranderen, maar om bewustwording en kleine stappen. 

• Merk op wat je automatisch doet bij spanning 
  Krabben? Afzeggen? Doorgaan? 

• Kies één klein alternatief gedrag 
  Bijvoorbeeld knijpen in een stressbal in plaats van krabben, 
  of even gaan zitten in plaats van doorwerken. 

• Maak grenzen zichtbaar 
  Denk aan vaste rustmomenten of een reminder. 

• Oefen met kort stoppen 
  Zelfs één minuut pauze kan verschil maken. 

• Wees mild voor jezelf 
  Gewoontes veranderen kost tijd.

Wat als…? 

• Je merkt dat je altijd krabt als je gespannen bent

Dat is normaal bij chronische jeuk. Het is geen gebrek aan wilskracht. 

• Je vaak dingen afzegt vanwege je huid

Dat kan beschermen, maar ook leiden tot minder contact en meer eenzaamheid. 

• Je je schuldig voelt als je rust neemt

Veel mensen met chronische aandoeningen herkennen dit gevoel. 

• Je wilt veranderen, maar het lukt niet

Dat betekent niet dat je faalt. Soms is ondersteuning nodig om patronen te doorbreken.