Jeuk, pijn & stress

Jeuk, pijn en stress: een zichzelf versterkend patroon 

Jeuk en pijn komen veel voor bij huidaandoeningen. 
Bij eczeem, urticaria en lichen sclerosus staat jeuk vaak op de voorgrond. 
Bij hidradenitis (HS) en EB (vlinderziekte) spelen pijn en wondjes vaak een grote rol. 

Stress kan deze klachten sterker maken. En andersom kunnen jeuk en pijn ook weer stress veroorzaken. Zo kan er een vicieuze cirkel ontstaan, waarin klachten elkaar blijven versterken. 

Wat doet stress met jeuk en pijn? 

Bij stress worden de zenuwen gevoeliger. Dat betekent dat prikkels sneller en sterker worden doorgestuurd naar de hersenen. 

Daardoor kan: 

• jeuk heftiger aanvoelen; 

• pijn sneller optreden; 

• een klein wondje of plek meer klachten geven; 

• het lichaam minder goed “filteren” wat belangrijk is. 

Bij mensen met een kwetsbare huid of ontsteking is dit effect vaak sterker. 

Voorbeelden: 

• Bij eczeem kan spanning zorgen voor meer kriebel of branderigheid, waardoor krabben moeilijker te stoppen is. 

• Bij hidradenitis kan pijn scherper of dreigender aanvoelen. 

• Bij lichen sclerosus kan spanning in het bekkengebied het branderige gevoel versterken.

Krabben en stress versterken elkaar 

Jeuk leidt vaak automatisch tot krabben. Dat gebeurt soms bewust, maar vaak ook zonder dat je het merkt. 

Krabben kan: 

• de huid beschadigen; 

• ontsteking verergeren; 

• wondjes veroorzaken; 

• ervoor zorgen dat jeuk later sterker terugkomt. 

Daarnaast gebruiken veel mensen krabben onbewust om spanning kwijt te raken. Het geeft even opluchting of afleiding. Maar daarna wordt de huid vaak onrustiger, wat weer nieuwe stress geeft. 

Zo ontstaat een cirkel: 

stress → meer jeuk → krabben → huid beschadigd → meer klachten → meer stress 

Pijn werkt op een vergelijkbare manier 

Bij pijnlijke huidaandoeningen, zoals hidradenitis of EB, kan stress ervoor zorgen dat: 

• pijn sterker wordt ervaren; 

• spieren zich aanspannen; 

• wondzorg moeilijker vol te houden is; 

• angst voor pijn toeneemt. 

Sommige mensen gaan daardoor beweging, aanraking of activiteiten vermijden. 
Dit kan invloed hebben op het dagelijks leven, slaap en stemming. 

Wat helpt bij de cirkel van jeuk, pijn en stress? 

• Leer je eigen risicomomenten kennen 
  Bijvoorbeeld ’s avonds, bij vermoeidheid, tijdens vergaderingen of in bed. 

• Maak krabben en spanning zichtbaar 
  Alleen al merken dát je krabt of je spieren aanspant, is een belangrijke eerste stap. 

• Zorg voor alternatieven bij jeukdrang 
  Bijvoorbeeld koelen, afleiding, zacht wrijven over kleding, of iets in je hand houden (bijvoorbeeld een stressbal). 

• Neem jeuk en pijn serieus 
  Als klachten niet goed onder controle zijn, is ontspannen lastig. Soms is extra medische behandeling nodig. 

• Wees mild voor jezelf 
  Terugvallen in krabben of spanning is normaal bij chronische klachten. 

• Zoek begeleiding als de cirkel sterk blijft 
  Bijvoorbeeld via een dermatoloog, verpleegkundige, psycholoog of psychodermatoloog.

Wat als…? 

• Je merkt dat je vooral krabt als je gespannen bent

Bijvoorbeeld tijdens vergaderingen, ’s avonds op de bank of in bed. 

• Je je machteloos voelt omdat je jeuk of pijn niet onder controle krijgt

Dat is begrijpelijk. Het zijn sterke lichamelijke signalen. 

• Je je schaamt voor krabben of wondjes

Veel mensen ervaren dit, vooral bij zichtbare plekken. 

• Je bang bent dat je zelf de klachten veroorzaakt

Jeuk en pijn zijn echte lichamelijke klachten. Dat je erop reageert met krabben of spanning is menselijk.