Middelen als manier om om te gaan met stress, pijn of vermoeidheid

Waarom is dit relevant bij huidaandoeningen? 

Leven met een huidaandoening vraagt veel van je lichaam en je hoofd. Jeuk, pijn, branderigheid, zichtbare plekken, onzekerheid en slecht slapen kunnen lang stress geven. 

Veel mensen zoeken manieren om hiermee om te gaan. Dat heet coping. 
Middelen zoals alcohol, nicotine of andere middelen kunnen tijdelijk verlichting geven. Dat is begrijpelijk. Tegelijk kunnen middelen op langere termijn juist zorgen voor: 

• meer huidklachten 

• slechter herstel 

• minder energie 

• meer stress 

Inzicht helpt om keuzes te maken die bij jou passen. 

Hoe kunnen middelen helpen op korte termijn(coping)? 

Middelen kunnen bijvoorbeeld zorgen voor: 

Minder voelen 

Soms voel je tijdelijk minder spanning, minder pijn of minder jeuk. Het zenuwstelsel wordt tijdelijk afgevlakt. 

Even ontsnappen 

Middelen kunnen afleiding geven, waardoor je even niet met klachten bezig bent. 

Omgaan met vermoeidheid 

Nicotine of stimulerende middelen worden soms gebruikt om toch door te kunnen na slechte nachten. 

Minder spanning in sociale situaties 

Sommige mensen gebruiken middelen om onzekerheid of schaamte te verminderen. 

Wat is de keerzijde op langere termijn? 

Wat tijdelijk helpt, kan later nadelen geven: 

• Meer huidklachten (bijvoorbeeld door meer ontsteking of slechter slapen) 

• Een cirkel die zichzelf versterkt: 
  slechte slaap of meer jeuk → meer stress → meer middelen → minder herstel 

• Minder draagkracht: je wordt sneller moe, somber of onrustig 

• Afhankelijkheid: ontspannen of slapen zonder middelen voelt steeds moeilijker. Naast het verslavende effect van de middelen zelf. 

Dit betekent dat het lichaam en de huid in een kwetsbare situatie extra gevoel reageren. 

Wat als… 

Je middelen gebruikt om jeuk of pijn draaglijk te maken 

Dat is begrijpelijk – zeker bij huidaandoeningen met hevige jeuk of pijn (zoals czeem, hidradenitis, lichen slerosus of EB). Het kan helpen om ook andere manieren te zoeken, zodat middelen niet de enige oplossingworden. 

Je grijpt naar middelen bij vermoeidheid of slechte nachten 

Het kan verleidelijk zijn om bij langdurig slecht slapen zelf je alertheid of ontspanning te willen ‘regelen’, maar dit kan je slaap op langere termijn juist verder verstoren. 

Je gebruikt middelen om stress kwijt te raken 

Dat is herkenbaar, chronische huidklachten geven vaak mentale druk en stress. Maar middelen vervangen geen echte rust of herstel. 

Stoppen of minderen voelt extra moeilijk door huidklachten 

Dan is het belangrijk om huid, stress, slaap en middelen samen te bekijken en niet los van elkaar. 

Wat helpt meestal goed? 

Manieren om te proberen jouw middelengberuik te veranderen zijn: 

 1) Herken je triggers 

Wanneer gebruik je vooral middelen? 

• bij jeuk of pijn 

• bij stress 

• bij vermoeidheid 

• in sociale situaties 

2) Zoek andere manieren die weinig energie kosten 

Bijvoorbeeld: 

• korte ontspanningsoefeningen 

• afleiding (muziek, podcast, iets kleins doen) 

• rustmomenten overdag 

• praktische hulp bij huidzorg of wondzorg 

3) Werk met kleine stappen 

Bijvoorbeeld: 

• één moment per dag een alternatief proberen 

• gebruik uitstellen 

• vaste momenten kiezen waarop je bewust niet gebruikt 

4) Koppel aan een huiddoel 

Niet “ik moet stoppen”, maar: 

• beter slapen 

• sneller herstel 

• minder opvlammingen 

• meer energie overdag

Wanneer extra ondersteuning helpend kan zijn 

Extra steun kan passen als: 

• stress of somberheid lang aanhoudt 

• gebruik toeneemt 

• minderen of stoppen niet lukt, terwijl je dat wel wilt 

• je ook medicatie gebruikt of andere gezondheidsproblemen hebt 

Ondersteuning kan via: 

• huisarts of praktijkondersteuner 

• verslavingszorg (ook bij twijfel, niet alleen als je al ernstige klachten hebt) 

• psychologische hulp bij leven met chronische klachten