Praktische voeding

Praktische voeding bij lage energie, pijn of kauw- en slikproblemen

Mensen met een huidaandoening hebben soms periodes met:

• weinig energie;
• meer pijn of jeuk;
• slechte nachten;
• klachten in de mond of keel.

Dat heeft direct invloed op wat en hoe je eet.

Juist in deze periodes is het belangrijk om toch voldoende voeding binnen te krijgen.
Zo ondersteun je je huid, afweer en herstel.

Veel mensen herkennen dat ze op slechte dagen:

• minder trek hebben;
• geen energie hebben om te koken;
• moeite hebben met kauwen of slikken;
• sneller kiezen voor makkelijke (maar minder gezonde) voeding;
• onregelmatig gaan eten.

Dit onderdeel helpt je om ook dan goed voor jezelf te zorgen, met makkelijke, zachte en voedzame keuzes die haalbaar zijn.

Waarom is dit belangrijk bij huidaandoeningen?

• Pijn en jeuk kosten veel energie. Daardoor wordt koken en eten lastiger.
• Slechte nachten verminderen vaak de eetlust, terwijl je lichaam juist meer energie en eiwitten nodig heeft.
• Mond- of slijmvliesklachten (zoals wondjes, korstjes, aften of bijwerkingen van medicijnen) kunnen eten pijnlijk maken.
• Ontstekingen, wondgenezing en schilfering vragen extra voedingsstoffen.
• Onregelmatig eten kan zorgen voor meer snaaien, schommelingen in energie en te weinig voedingsstoffen.

Makkelijke en gezonde opties voor dagen met weinig energie

Als koken te veel is, helpt het om snelle en voedzame opties achter de hand te hebben.

Kant-en-klaar, maar gezond

• Maaltijdsoepen (zelfgemaakt en ingevroren, of uit het vers-schap)
• zakjes voorgesneden groente
• kant-en-klare salades
  (eventueel aanvullen met ei, bonen, kip of zalm)
• volkoren wraps met hummus, kip, zalm of gegrilde groente
• vis uit blik (zalm, tonijn, makreel) met volkoren crackers
  
  Makkelijke eiwitrijke keuzes

Eiwitten zijn belangrijk bij herstel en ontsteking.

• yoghurt of kwark met havermout en noten
• drinkyoghurt of Skyr-drinks
• eieren (gekookt, roerei of omelet – snel klaar)
• bonendips zoals hummus of linzenspread
  
  “Pak-en-eet”-voeding

Voor momenten waarop je echt geen energie hebt.

• fruit dat je direct kunt eten
• noten
• volkoren crackers met beleg
• kant-en-klare maaltijdsalades

Als eten lastig is door pijn, vermoeidheid of mondklachten

Pijn in de mond of keel, of wondjes rond de lippen, kunnen kauwen en slikken moeilijk maken. Daardoor loop je sneller risico op ondervoeding.

Kies dan voor zachte, energierijke en eiwitrijke voeding

• smoothies met yoghurt of melk en fruit (eventueel met eiwitpoeder)
• zachte vis (zoals zalm of witte vis), roerei of omelet
• zachte pasta, aardappelpuree of gestoomde groente
• pap of vla, verrijkt met notenpasta, olie of eiwitpoeder
• drinkvoeding (tijdelijk, in overleg met een diëtist)

Als slikken moeilijk gaat

• kies voor gladde en zachte voeding;
• vermijd droge of harde producten;
• let op signalen van verslikken, zoals:
• hoesten of kuchen bij het slikken;
• een natte of borrelende stem/ ademhaling.

Bij twijfel: overleg met een arts of logopedist.

Signalen dat je mogelijk te weinig binnenkrijgt

• onbedoeld gewichtsverlies;
• minder spierkracht;
• sneller moe zijn;
• trage/slechte wondgenezing;
• vaker infecties;
• meer jeuk of onrust;
• slecht herstel na opvlammingen.

Dit zijn belangrijke signalen om hulp van een arts of diëtist te overwegen.

Risico’s bij te weinig eten of slikproblemen

• tekort aan eiwit → langzamere wondgenezing;
• tekort aan energie → minder herstel, vooral bij ziekte;
• eenzijdige voeding → tekort aan vitaminen en mineralen;
• ondervoeding, soms ook bij een normaal gewicht;
• angst om te eten als eten steeds pijn doet.

Bij blijvende problemen of gewichtsverlies: schakel een diëtist of logopedist in.

Maak een ‘laag-energie-plan’ voor moeilijke dagen

Een plan vooraf helpt enorm op dagen dat alles te veel is.

Kies drie vaste ontbijtopties

Bijvoorbeeld:

• yoghurt met havermout en banaan;
• volkoren brood met ei of pindakaas;
• smoothie met yoghurt, fruit en havermout.

1. Kies drie makkelijke avondmaaltijden

Bijvoorbeeld:

• maaltijdsoep met brood;
• volkoren pasta met tomatensaus en vis uit blik;
• rijst met roerbakgroente en tofu of kipstukjes.
  
  Zorg voor gezonde snacks in huis

• noten;
• fruit;
• snackgroente;
• kwarkdrink;
• volkoren crackers met hummus.

• drinkflessen met tuitje;
• lepels met kleine hapjes;
• eet koud of lauw bij mondpijn;
• gebruik een rietje bij smoothies als slikken pijn doet.
  
  Verrijk je voeding

Als porties klein blijven:

• voeg olie toe aan soep of pap;
• doe notenpasta door yoghurt;
• voeg extra peulvruchten toe aan soep of salade;
• voeg ei of tofu toe aan een maaltijd.

Zo krijg je meer energie en eiwit binnen zonder meer te hoeven eten.

Wanneer is deskundige hulp belangrijk?

Zoek hulp als:

• je onbedoeld afvalt;
• mondklachten langer dan 1–2 weken aanhouden;
• je je regelmatig verslikt;
• je drinkvoeding nodig hebt;
• je ondergewicht hebt of risico daarop;
• je een chronische ontstekingsziekte hebt met extra behoefte.

Een diëtist helpt bij:

• een persoonlijk voedingsplan;
• verrijking van voeding;
• berekening van energie en eiwit.

Een logopedist helpt bij:

• veilig slikken;
• aanleren van sliktechnieken.